Hoạt động kinh tế đối ngoại năm 2020 khởi sắc và những đóng góp tích cực của Ngân hàng Nhà nước
Ngày nhập : 02/03/2021 14:38
 
Thương mại hàng hóa ghi dấu ấn với mức xuất siêu kỷ lục

Thương mại hàng hóa năm 2020 đã trải qua nhiều biến động, khó dự đoán do những ảnh hưởng không mong muốn từ sự bùng phát của đại dịch Covid-19 trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, kết thúc năm 2020, hoạt động giao thương hàng hóa đã đạt cột mốc mới, vượt ngoài dự báo. Cán cân thương mại năm 2020 xuất siêu ấn tượng, ở mức 19,1 tỷ USD nhờ xuất khẩu tăng trưởng nhẹ trong khi nhập khẩu chững lại. Tổng kim ngạch thương mại ước đạt 544 tỷ USD, độ mở nền kinh tế¹ tiếp tục ở mức cao gần 200% GDP. Xuất khẩu hàng hóa ước đạt 281,5 tỷ USD, tăng 6,5% so với năm 2019. Nhập khẩu hàng hóa ước tăng 3,6% so với năm 2019. Xuất siêu ở mức 6,8% tổng kim ngạch xuất khẩu, đây là mức xuất siêu lớn nhất từ trước đến nay.

Xuất khẩu của Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng khá trong bối cảnh thương mại, đầu tư toàn cầu bị gián đoạn do đại dịch Covid-19. Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) hồi tháng 10/2020, tăng trưởng kinh tế toàn cầu được dự báo giảm 4,4%, trong đó, các nước phát triển đồng thời là các đối tác thương mại chính của Việt Nam như Mỹ, EU, Nhật Bản đều được dự báo tăng trưởng âm ở mức lần lượt là  -4,3%; -8,3%; -5,3%. Thương mại toàn cầu năm 2020 được dự báo giảm 10%. Như vậy có thể thấy, Việt Nam đạt được kết quả xuất khẩu năm 2020 tăng trưởng 6,5% trong bối cảnh suy thoái toàn cầu là một thành công đáng khích lệ. Xuất khẩu năm 2020 tăng nhờ một số mặt hàng tăng khá như gỗ và sản phẩm gỗ, sắt thép các loại, máy tính, sản phẩm điện tử; máy móc thiết bị phụ tùng. Đây là kết quả của các nỗ lực của Chính phủ trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, khống chế tốt dịch bệnh, sự chung tay của các bộ, ngành trong việc hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp và cũng là thành quả của các doanh nghiệp vượt khó, tận dụng thời cơ trong khó khăn để đẩy mạnh xuất khẩu.

Nhập khẩu hàng hóa năm 2020 tăng trưởng thấp do nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu sản xuất giảm trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy thoái vì đại dịch. Nhập khẩu hàng hóa ước tăng trưởng 3,6%, thấp hơn mức tăng 7% của năm 2019. Nhập khẩu các mặt hàng nguyên vật liệu phục vụ cho sản xuất như chất dẻo, vải các loại, sắt thép các loại đều giảm do dịch bệnh đã ảnh hưởng đến cầu tiêu dùng của các nước là đối tác thương mại lớn của Việt Nam. Trong khi đó, mặt hàng máy tính, sản phẩm điện tử là nhóm hàng nhập khẩu lớn nhất, chiếm tới 24,4% tổng kim ngạch nhập khẩu.

Khu vực doanh nghiệp FDI tiếp tục là nhân tố chính thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của cả nước. Năm 2020, khu vực FDI ước xuất siêu 33 tỷ USD, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước xuất, nhập khẩu đều tăng trưởng âm và tiếp tục nhập siêu 14 tỷ USD. Trong nhiều năm qua, thương mại hàng hóa của Việt Nam tiếp tục ghi nhận sự chi phối của các doanh nghiệp FDI, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực gia công, lắp ghép các mặt hàng công nghệ cao như điện thoại, máy tính, linh kiện, máy ảnh, máy móc. Xuất khẩu các mặt hàng này chiếm tới trên 40% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Cùng với xu hướng dịch chuyển đầu tư của các doanh nghiệp FDI hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hàng công nghệ cao từ Trung Quốc, dự kiến thu xuất khẩu từ nhóm mặt hàng này sẽ tiếp tục tăng cao trong thời gian tới.

Hoạt động xuất khẩu năm 2020 một số thị trường giảm như EU, ASEAN, Hàn Quốc, trong khi xuất khẩu sang Mỹ và Trung Quốc lại tăng mạnh. Xuất khẩu sang Mỹ tăng 24,8%, Trung Quốc tăng 16,1%. Ở chiều ngược lại, nhập khẩu từ một số thị trường phục hồi nhẹ so với năm trước như Trung Quốc, Nhật Bản, EU nhưng nhập khẩu từ Hàn Quốc, ASEAN, Hoa Kỳ vẫn giảm. Cụ thể: nhập khẩu từ Trung Quốc tăng 8,9%, Nhật Bản tăng 3,6%, EU tăng 2,7%, trong khi Hàn Quốc giảm 3,4%, ASEAN giảm 7,4%, Mỹ giảm 4,7%. Mỹ tiếp tục là thị trường có thặng dư thương mại cao nhất của Việt Nam với con số đạt gần 57 tỷ USD, tăng 34,1%, còn Trung Quốc là thị trường có thâm hụt thương mại cao nhất của Việt Nam trong 11 tháng năm 2020 với con số đạt 31,5 tỷ USD, chỉ tăng 3% so với cùng kỳ năm 2019…

Dòng vốn FDI tiếp tục duy trì ở mức khá giúp cán cân tài chính năm 2020 thặng dư, hỗ trợ tích cực cho nguồn cung ngoại tệ của nền kinh tế

Đại dịch Covid-19 trên thế giới và tại Việt Nam đã có tác động không nhỏ tới dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam trong thời gian gần đây. Mặc dù các nhà đầu tư nước ngoài vẫn rất tin tưởng vào môi trường đầu tư Việt Nam nhưng việc đi lại của các nhà đầu tư chưa thể thuận tiện như thời điểm trước dịch bệnh, nên hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như các quyết định đầu tư mới và mở rộng quy mô dự án chịu nhiều ảnh hưởng. Vốn giải ngân của nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài năm 2020 dự kiến giảm nhẹ 3,8% so với năm 2019. Tuy nhiên, đây là mức giải ngân khá trong bối cảnh đầu tư toàn cầu đang giảm mạnh vì dịch bệnh Covid-19 (UNCTAD dự báo FDI toàn cầu sụt giảm 30 - 40% trong năm 2020). Là một trong những luồng vốn đầu tư dài hạn, vốn FDI giải ngân được duy trì đã và đang hỗ trợ tích cực cho nguồn cung ngoại tệ của nền kinh tế, hỗ trợ cho cán cân vốn và tài chính của Việt Nam tiếp tục thặng dư trong năm 2020…

Dự trữ ngoại hối gia tăng, củng cố độ tín nhiệm quốc gia

Có thể nói, việc điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, chủ động của Ngân hàng Nhà nước đã góp phần tích cực đem đến những dấu ấn kinh tế đối ngoại năm 2020 thông qua ổn định giá cả, ổn định kinh tế vĩ mô. Tỷ giá được duy trì ổn định trong năm 2020 hỗ trợ tích cực cho các hoạt động giao thương trong bối cảnh USD giảm giá khá mạnh trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, lạm phát được kiểm soát tốt, các mức lãi suất được điều chỉnh giảm đã và đang hỗ trợ nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, củng cố niềm tin cho các nhà đầu tư vào Việt Nam. Vượt qua những khó khăn, nền kinh tế Việt Nam năm 2020 đã đạt những thành tựu bất ngờ từ hoạt động kinh tế đối ngoại. Xuất khẩu tăng khá, xuất siêu cao kỷ lục, dòng kiều hối duy trì ở mức cao cùng với dòng vốn FDI tiếp tục giải ngân tại Việt Nam đã đem lại nguồn cung ngoại tệ lớn cho nền kinh tế. Năm 2020 là một năm thị trường ngoại hối và tỷ giá trong nước khá ổn định, tâm lý găm giữ ngoại tệ trong dân cư giảm đáng kể, giúp Ngân hàng Nhà nước mua được một lượng lớn ngoại tệ từ các tổ chức tín dụng, gia tăng thặng dư cán cân thanh toán tổng thể. Nhờ đó, dự trữ ngoại hối Nhà nước được củng cố vững chắc, tương đương khoảng 4 tháng nhập khẩu hàng hóa, góp phần củng cố, tạo niềm tin cho giới đầu tư và nâng cao hệ số tín nhiệm của Việt Nam trên trường quốc tế.

Có thể nói, năm 2020 là một năm đặc biệt với dấu ấn của hoạt động thương mại khởi sắc và xuất siêu ở mức kỷ lục. Đây là nhờ lợi thế về cơ cấu kinh tế của một nước đang phát triển mà hoạt động thương mại dựa nhiều vào hoạt động gia công, chế biến với vai trò chủ đạo của khu vực doanh nghiệp FDI. Cán cân vãng lai thặng dư gia tăng làm củng cố thêm tích lũy của nền kinh tế, tạo đà tăng trưởng bền vững trong tương lai. Xu hướng Việt Nam tiếp tục là điểm đến của vốn FDI trong bối cảnh dòng vốn FDI đang chuyển hướng đầu tư khá mạnh mẽ do tác động của các cuộc chiến thương mại quy mô toàn cầu. Năm 2020, kinh tế toàn cầu biến động bất lợi, nhưng kinh tế đối ngoại của Việt Nam vẫn rất nhiều điểm sáng, trong đó phải kể đến đóng góp của việc điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước trong việc kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, ổn định thị trường ngoại tệ, tăng dự trữ ngoại hối để củng cố lòng tin của các tổ chức xếp hạng tín nhiệm và đầu tư nước ngoài.

Hướng tới năm 2021, nền kinh tế thế giới và Việt Nam sẽ chuyển biến tích cực hơn khi đại dịch Covid-19 được kiểm soát tốt hơn, thương mại của Việt Nam có xu hướng hồi phục cả hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu. Kiều hối sẽ tiếp tục về Việt Nam. Các luồng vốn như FDI tiếp tục duy trì. Như vậy, nguồn cung ngoại tệ cho thị trường sẽ tiếp tục dồi dào, Ngân hàng Nhà nước sẽ có nhiều dư địa để điều tiết thị trường, đáp ứng đầy đủ các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp trong nước.

(Nguồn: Tạp chí Ngân hàng)
 
 

NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG

Giải Pháp Tài Chính Thông Minh